یکی از قبایل معروف آفریقا، قبیله ماسای مارا است. یک گروه قومی نیلوتیک کوچنشین که در بخشهای بزرگی از شمال، مرکز و جنوب کنیا و در آن سوی مرز در شمال تانزانیا ساکن هستند. مردم این قبیله به زبانی به نام ماآ (Maa) صحبت میکنند.
فرهنگ مردم ماسایی از جمله نوع پوشش، رژیم غذایی و شیوه زندگی آنها، ویژگیهای منحصر به فرد زیادی دارد که در ادامه این مطلب درباره آنها صحبت میکنیم.
(نیلوتیک: مردم نیلوتیک مردم بومی دره نیل هستند که به زبانهای نیلوتیک صحبت میکنند. آنها در سودان جنوبی، سودان، اتیوپی، اوگاندا، کنیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، رواندا، بوروندی و تانزانیا ساکن هستند.)
خانههای قبیله ماسای مارا
قبیله ماسای مارا، که از گذشته مردمی کوچنشین بودهاند، به طور سنتی، برای ساخت خانههای غیرمعمول و جالبشان، بر منابع موجود محلی و تکنیکهای سنتی متکی هستند و از آنجایی که این خانهها برای مردم کوچنشین طراحی شدهاند، خانههایی موقتی و ناپایدار هستند. این خانهها که دایرهای و یا به شکل نان هستند، توسط زنان قبیله ساخته میشوند. مردان قبیله نیز برای محافظت از گاوها در برابر حیوانات وحشی، حصاری را در اطراف روستاهای خود میسازند.
فرهنگ ماسایی
جامعه ماسایی عمدتاً مردسالار است و مردان مسن و ریش سفیدان قبیله اکثر تصمیمات اصلی را میگیرند. در شیوه زندگی سنتی ماسایی، معمولاً برای افرادی که از دنیا میروند، مراسم تشییع جنازه رسمی برگزار نمیشود و متوفی برای لاشخورها در مزارع رها میشود. در این قبیله، دفن به طور سنتی فقط برای سران بزرگ قبیله انجام میشود؛ زیرا افراد این قبیله معتقد هستند که این کار به خاک آسیب میرساند.
سبک زندگی سنتی مردم قبیله ماسای مارا بر گاوهای آنها متمرکز است که منبع اصلی غذای این مردم را تشکیل میدهند. برای ماساییها، ثروت یک مرد با فرزندان و گاوهای او سنجیده میشود و هر چه که ثروت او بیشتر باشد بهتر است. آنها معتقدند مردی که گاوهای زیادی دارد، اما بچههای کمی دارد، فقیر است و همچنین برعکس.
جالب است بدانید که ماساییها افسانهای دارند که بر اساس آن همه گاوهای روی زمین را خدا به آنها داده است و این موضوع باعث شده که مردم این قبیله دزدیدن گاوهای قبایل دیگر را به عنوان بازپسگیری آنچه که حقشان است، ببینند. البته این اتفاق امروزه کمتر رایج است.
مذهب مردم قبیله ماسای مارا
دین سنتی مردم قبیله ماسای مارا مبتنی بر اعتقادی توحیدی به خدای واحدی است که به نام انکای یا انگای (Engai) شناخته میشود. در این دین، اعتقاد بر این است که انکای خالق همه چیز، اعم از خیر و شر است. ماساییها انکای را خدای خیرخواه و مهربانی میدانند که از آنها مراقبت میکند و نیازهای آنها را تامین میکند.
اعمال مذهبی مردم قبیله ماسایی مارا اغلب شامل مناسک و مراسمی برای برقراری ارتباط با انکای و کسب برکت و حمایت از او میشود. این مراسم ممکن است شامل قربانی کردن حیوانات، دعا کردن و یا فعالیتهای دیگر باشد. لازم به ذکر است که در گذر زمان، به دلیل نفوذ مسیحیت و اسلام در منطقه، بسیاری از مردم ماسایی، این ادیان را در کنار و یا به جای باورهای سنتی خود پذیرفتهاند که این موضوع باعث تنوع اعمال مذهبی در میان مردم ماسایی شده است.
رژیم غذایی مردم ماسای مارا
مردم قبیله ماسای مارا به طور سنتی، رژیم غذاییای مبتنی بر محصولات حیوانی مانند شیر، گوشت و خون دارند. شیر یک غذای اصلی برای مردم ماسای است که به دلیل ارزش غذایی و خواص انرژی بخش آن، به صورت روزانه مصرف میشود.
گوشت، عمدتاً از گاو، بز و گوسفند، یک منبع پروتئین مهم در رژیم غذایی آنهاست که اغلب از طریق کباب کردن یا بخارپز کردن آماده میشود. علاوه بر این، مردم قبیله ماسای مارا ترکیبی از خون گاو و شیر را نیز در مناسبتهای خاص و یا به عنوان غذایی مقوی برای بیماران استفاده میکنند.
آنها همچنین از عسل کندوهای وحشی و میزان کمتری از ذرت، غلات مانند سورگوم (ذرت خوشهای) و ارزن و همچنین برخی سبزیجات و میوهها استفاده میکنند. این رژیم منعکس کننده سبک زندگی دامپروری مردم ماسای است و انرژی و مواد مغذی لازم برای حفظ سبک زندگی فعال و پرتحرک آنها را فراهم میکند.
پوشش مردم ماسایی
لباس سنتی مردم قبیله ماسای مارا پتوهایی رنگارنگ (با رنگ غالب قرمز) به نام شوکا (Shuka) هستند که معمولا به صورت ردا پوشیده میشوند. پتوهای شوکا بهعنوان لباسهایی همهکاره عمل میکنند و بسته به موقعیت یا آب و هوا، میتوانندبه سبکهای مختلفی پوشیده شوند.
علاوه بر این، مردان ماسایی به استفاده از زیورآلات مهرهکاری شده، مانند گردنبند، دستبند و گوشواره، به عنوان نمادی از هویت فرهنگی و موقعیت اجتماعی خود معروف هستند. از سوی دیگر، زنان ماسایی نیز خود را با گردنبندها و گوشوارهها و سربندهایی مهرهکاری شده مزین میکنند و از این طریق صنعتگری و هنر خود را به نمایش میگذارند.
مدل مو مردم قبیله ماسای مارا
مو در فرهنگ ماسایی دارای اهمیت زیادی است و اغلب به روشهای پیچیدهای مدل داده میشود تا سن، وضعیت تاهل و نقش اجتماعی فرد را منعکس کند. پسران و دختران جوان ماسایی معمولاً سرهای تراشیده دارند. زنان متاهل ماسایی نیز اغلب سر خود را میتراشند و تنها یک نوار مرکزی از مو که “ilketeep” نامیده میشود را باقی می گذارند که بافته شده و با مهرههای رنگارنگ تزئین میشود. زنان مجرد اما معمولا موهای خود را نمیتراشند؛ بلکه آن را به سبکهای مختلف و پیچیدهای میبافند و با مهرههای رنگارنگ آراسته میکنند.
رزمندگان ماسایی، معروف به موران (Moran)، به طور سنتی موهای خود را بلند میکنند و به عنوان نمادی از قدرت و شجاعت، آنها را به شکلهای پیچیدهای میبافند.
موسیقی و رقص در فرهنگ ماسای
موسیقی و رقص ماسایی بخش جدایی ناپذیری از بیان فرهنگی و آیینهای اجتماعی این مردم هستند. موسیقی ماسایی اغلب با استفاده از سازهای سنتی مانند طبل ng’oma، جغجغه enkiriyo و فلوت اجرا میشود. رقصهای ماسایی بسیار پرانرژی و پر جنب و جوش هستند. یکی از این رقصها، رقص پرش معروف قبیله ماسای مارا است که نمادی از قدرت، چابکی و اتحاد در جامعه است. این اجراهای رقص نه تنها نوعی سرگرمی هستند، بلکه به عنوان راهی برای انتقال دادن تاریخ، جشن گرفتن رویدادهای مهم و ارتباط با اعتقادات معنوی نیز عمل میکنند.
سوالات متداول
آیا بازدید از روستاهای ماسایی برای گردشگران ایمن است؟
بله، بازدید از روستاهای ماسایی برای گردشگران معمولاً ایمن است، بهشرطی که این بازدید از طریق تورهای رسمی، لُجها یا راهنمایان محلی معتبر انجام شود.هنگام بازدید از جامعه ماسایی چه نوع آداب و رفتار فرهنگی باید رعایت شود؟
پوشش ساده و محترمانه، پرهیز از لمس افراد یا وسایل بدون اجازه، و خودداری از رفتارهای نمایشی یا شوخیهای فرهنگی از اصول مهم است. بهتر است هنگام ورود به روستا منتظر معرفی توسط راهنما بمانید و مکالمه مستقیم را با احترام و بدون پرسشهای شخصی یا قضاوتمحور آغاز کنید.برای بازدید از روستای ماسایی چه زمانی از سال مناسبتر است؟
بهترین زمان بازدید از روستاهای ماسایی معمولاً ماههای ژوئن تا اکتبر و ژانویه تا فوریه است. در این بازهها هوا خشکتر است، مسیرها شرایط بهتری دارند و برنامههای بازدید منظمتر اجرا میشوند. ماههای آوریل و مه بهدلیل بارندگی شدید، برای بازدید روستایی کمتر توصیه میشوند.آیا باید برای گرفتن عکس از اعضای جامعه ماسایی اجازه گرفت و چگونه این موضوع را مدیریت کنم؟
بله، گرفتن عکس بدون اجازه در فرهنگ ماسایی پسندیده نیست. بهترین روش این است که از طریق راهنمای محلی یا مستقیماً با اشاره محترمانه اجازه بگیرید. در برخی روستاها ممکن است برای عکاسی مبلغ مشخصی دریافت شود که این هزینه بهعنوان بخشی از درآمد جامعه محلی در نظر گرفته میشود.زبان مردم ماسایی چیست و آیا مردم محلی به زبانهای انگلیسی یا سواحیلی هم صحبت میکنند؟
زبان اصلی مردم ماسایی «ماا» (Maa) است. با این حال، بسیاری از افراد بهویژه جوانترها و کسانی که در تعامل با گردشگران هستند به زبان سواحیلی و در سطح پایه تا متوسط به انگلیسی نیز صحبت میکنند.آیا بازدید از ماساییها با تورهای سافاری در Maasai Mara قابل ترکیب است و چه مزایایی دارد؟
بله، در بسیاری از تورهای سافاری، بازدید از روستاهای ماسایی بهعنوان برنامه جانبی یا نیمروزه گنجانده میشود. مزیت این ترکیب، درک کاملتر از منطقه است؛ یعنی علاوه بر حیاتوحش، با انسانهایی که قرنها در کنار این اکوسیستم زندگی کردهاند نیز آشنا میشوید.
در صورت تمایل به شرکت در تور کنیا، نام و شماره تماس خود را وارد نمایید تا با شما تماس بگیریم.
منبع
