قطب شمال بیشک یکی از خیرهکنندهترین و زیباترین مکانهای روی زمین است. این منطقه وسیع با گسترهای از یخهای درخشان، اقیانوس منجمد شمالی را در بر گرفته و خانه گونههای شگفتانگیزی از حیات وحش، از خرسهای قطبی تا نهنگهای عظیمالجثه، به حساب میآید.
اقیانوس آرکتیک که بهعنوان شمالیترین توده آبی روی کره زمین شناخته میشود، این سرزمین یخی را احاطه کرده و حتی در زیر آن جریان دارد. این ترکیب منحصربهفرد از طبیعت سرد و اسرارآمیز، قطب شمال را به یکی از جذابترین مناطق برای کشف و مطالعه تبدیل کرده است. اگر مشتاقید این منطقه را بهتر بشناسید و با عجایب آن آشنا شوید، ادامه این مطلب را از دست ندهید.
معرفی اقیانوس منجمد شمالی
قطب شمال از کلمه یونانی “arktikos” به معنای خرس گرفته شده است و این نام به دلیل قرارگیری صورت فلکی دب اکبر و دب اصغر در آسمان به این منطقه داده شده است. اقیانوس منجمد شمالی بهدلیل محل جغرافیایی خود، شمالیترین توده آبی زمین محسوب میشود.
منطقه قطب شمال و اقیانوس آن، بخشهایی از هشت کشور شامل کانادا، گرینلند، ایسلند، نروژ، سوئد، فنلاند، روسیه و ایالاتمتحده را در بر میگیرد. با این حال، تنها شش کشور دارای مرز مستقیم با اقیانوس منجمد شمالی هستند. همکاری و تعامل این کشورها از طریق یک مجمع بیندولتی به نام شورای قطب شمال انجام میشود که هدف آن مدیریت مسائل محیطزیستی، توسعه پایدار و همکاریهای منطقهای است.
قطب شمال نهتنها منطقهای زیبا و خیرهکننده است، بلکه خانه حدود 4 میلیون نفر نیز به حساب میآید. بسیاری از ساکنان این منطقه مردم بومی مانند اینوئیتها و سامیها هستند که توانستهاند با شرایط سخت این منطقه سازگار شوند. علاوهبر این، قطب شمال و اقیانوس منجمد شمالی زیستگاهی غنی برای گونههای خاصی از حیاتوحش فراهم میکنند؛ از خرسهای قطبی گرفته تا نهنگها، فوکها و پرندگان مهاجر
بیشتر بدانید : اسنوموبیل چیست؟
مساحت اقیانوس منجمد شمالی
اقیانوس آرکتیک یا همان منجمد شمالی حدود 5.4 میلیون مایل مربع یا 14060000 کیلومترمربع وسعت دارد و تقریباً 1.5 برابر بزرگتر از کل ایالاتمتحده است. به گفته دانشمندان، این اقیانوس 65 میلیون سال پیش در دوران سنوزوئیک به دلیل گسترش تدریجی بستر دریا شکل گرفت.
این اقیانوس همچنین یکی از سردترین اقیانوسهای سیاره ما و کوچکترین اقیانوس جهان نام گرفته؛ البته در همین وسعت اندک گونههای جانوری فراوانی را در خود جای داده است. عمق متوسط آن در حدود 1038 متر بوده و عمیقترین نقطه آن در حوضه اوراسیا قرار گرفته است که 5450 متر عمق دارد؛ همچنین باید اشاره کرد که این اقیانوس دارای خط ساحلی به طول 45390 کیلومتر است.
بیشتر بدانید و مطالعه کنید : افسانه های شفق قطبی
حیوانات اقیانوس منجمد شمالی
پیش از اشاره به هر حیوانی باید گفت که قطب شمال خانه خرسهای قطبی است که در هیچ جای دنیا یافت نمیشوند. خرسهای قطبی یکی از بزرگترین شکارچیان زمینی هستند که فقط در قطب شمال زندگی میکنند. آنها به دلیل رژیم غذایی خود که عمدتاً از گوشت تشکیل شده است، در زمره گوشتخواران دستهبندی میشوند. همچنین دارای یک لایه خز ضخیم و یک لایه چربی هستند که آنها را از سرمای شدید خشکی و دریا محافظت میکند.
طعمه موردعلاقه آنها فوکها هستند و در سراسر اقیانوس منجمد شمالی، آلاسکا، کانادا، بخشهایی از روسیه، نروژ و گرینلند یافت میشوند. از دیگر گونههای جانوری این منطقه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اقیانوس منجمد شمالی از نظر تنوع زیستی دریایی، یکی از غنیترین زیستگاهها در جهان است. این اقیانوس میزبان گونههای متعددی از ماهیها و پستانداران دریایی است، از جمله شیرهای دریایی و چهار گونه نهنگ شامل نهنگ خاکستری، بلوگا، نهنگ کمانی و ناروال. ناروالها که به دلیل داشتن شاخ بلند و مارپیچ خود مشهورند، از جذابترین موجودات این اقیانوس به شمار میروند. این شاخ که درواقع یک دندان تغییر شکل یافته است، همچنان یکی از شگفتیهای طبیعت بوده و توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است.
- علاوهبر موارد بالا، شش گونه از فوکها شامل مهر نواری، فوک حلقهای، فوک چنگ، فوک کلاهدار و فوک ریشدار در آبهای قطب شمال یافت میشود.
- اقیانوس قطب شمال همچنین دارای اسفنجها و شقایقهای دریایی است که منبع تغذیه ماهیهای ساکن کف آن هستند.
- در کنار حیوانات اقیانوس منجمد شمالی که اشاره شد، کاشفان بیشتر از هر جای دیگری گونههای ماهی را در اینجا کشف کردهاند که شامل کاد قطبی و کاپلین میشود.
- مرغهای دریایی (گالها)، پافین دریایی با نوک رنگارنگ، پنگوئن و آلکها از دیگر پرندگان جذاب و مهم این منطقه هستند.
عجایب اقیانوس منجمد شمالی
این اقیانوس یکی از شگفتانگیزترین و کمتر شناختهشدهترین مناطق زمین به شمار میرود و به دلیل شرایط سخت محیطی، یخهای دائمی و ویژگیهای منحصربهفرد زیستی و زمینشناسی، مملو از عجایب است. در ادامه برخی از مهمترین عجایب این اقیانوس معرفی میشوند که عبارتاند از:
یخهای دائمی (پرفمافراست)
این اقیانوس به دلیل سرمای شدید قطب شمال، با یخهای دریایی دائمی پوشیده شده است. این یخها در تابستان شاید کمی نازکتر شوند، اما همچنان بخش وسیعی از سطح آب را میپوشانند. شکلها و الگوهای یخهای شناور، مانند تودههای چندضلعی و یخهای چندلایه، مناظری خارقالعاده ایجاد میکنند.
پدیده شفق قطبی
شفق قطبی یا نورهای شمالی همانطور که از نامشان پیداست، تنها در آسمانهای این منطقه دیده میشود. این پدیده که در نتیجه برخورد ذرات باردار خورشیدی با اتمسفر زمین رخ میدهد، نورهایی خیرهکننده با رنگهای سبز، قرمز و بنفش ایجاد میکند و سالانه میلیونها گردشگر با هدف شکار آن به قطب شمال یا مناطق مجاور آن چون شمال روسیه سفر میکنند.
اگر نیاز به راهنمایی برای سفر به روسیه دارید میتوانید به صفحه تور شفق قطبی مراجعه کنید و یا با ماجرازی تماس بگیرید.
رویدادهای صدایی زیر یخ
یکی دیگر از عجایب اقیانوس منجمد شمالی پدیدهای به نام صدای زیر یخ است. درواقع به دلیل وجود یک گستره یخی عظیم، صداهای عجیبی ناشی از ترک خوردن یخها و بازتاب امواج صوتی، صداهای رازآلود و گاهی شبیه به موسیقی به گوش میرسد.
پلانکتونهای درخشان
برخی از پلانکتونهای این منطقه خاصیت بیولومینسانس دارند و در شب، آبهای اقیانوس را با نور درخشان آبی روشن میکنند. این پدیده مناظر خارقالعاده و جذابی را ایجاد میکند که تماشای آن بدون شک هوش از سر شما میبرد.
سخن پایانی
مساحت اقیانوس منجمد شمالی چون دیگر اقیانوسها، خیلی زیاد نیست، اما با همین وسعت کم و اندک، دنیایی از حیوانات و عجایب مسحورکننده را در دل خود جای داده است. درواقع یک آزمایشگاه طبیعی برای مطالعات اقلیمی، زیستی و زمینشناسی محسوب میشود. علاوهبر آن، امکان مشاهده زیباییهای بینظیر طبیعی چون پدیده شفق قطبی و شگفتیهای طبیعی در این اقیانوس باعث شده تا یکی از ارزشمندترین مناطق زمین باشد. بهترین مقصد برای مشاهده این منطقه و عجایب آن برای ما ایرانیان کشور روسیه است و شما میتوانید با تور روسیه مجموعه ماجرازی فرصت دیدن این شگفتیها را نصیب خود کنید.
سؤالات متداول:
- چگونه میتوان به اقیانوس منجمد شمالی سفر کرد ؟
سفر به اقیانوس منجمد شمالی معمولاً بهصورت مستقیم امکانپذیر نیست و از طریق کشورهای اطراف آن انجام میشود. رایجترین مسیرها شامل پرواز به شهرهایی مانند ترومسو در نروژ، لونگیربین در مجمعالجزایر سوالبارد، ریکیاویک در ایسلند، یا مورمانسک در روسیه است. - بهترین فصل برای دیدن شفق قطبی در اطراف اقیانوس آرکتیک چه زمانی است و چرا؟
بهترین زمان مشاهده شفق قطبی از اواخر شهریور تا اواخر اسفند است؛ یعنی حدود سپتامبر تا مارس. در این ماهها شبها طولانیتر هستند و تاریکی کافی برای دیدهشدن شفق وجود دارد. بیشترین شانس مشاهده معمولاً در ماههای نوامبر، دسامبر و ژانویه است، بهویژه در مناطقی که آلودگی نوری ندارند و آسمان صاف است. - خطرات و چالشهای سفر به قطب شمال و اقیانوس منجمد شمالی برای گردشگران چیست؟
مهمترین چالشها شامل سرمای شدید، تغییرات ناگهانی شرایط جوی، محدودیت دسترسی به خدمات پزشکی و فاصله زیاد از مراکز شهری است. علاوه بر این، در برخی مناطق خطر برخورد با حیاتوحش مانند خرس قطبی وجود دارد. به همین دلیل سفرهای قطبی تقریباً همیشه باید با تورهای رسمی، تجهیزات ایمنی کامل و راهنمایان آموزشدیده انجام شود. - آیا برای سفر به مناطق قطبی نیاز به واکسن، مجوز یا بیمه خاصی هست؟
واکسن خاصی بهطور عمومی الزامی نیست، اما داشتن بیمه مسافرتی با پوشش کامل امداد هوایی و تخلیه پزشکی ضروری است. در برخی مناطق خاص مانند سوالبارد یا بخشهایی از قطب شمال کانادا، ورود به مناطق حفاظتشده نیاز به مجوز محلی دارد که معمولاً توسط برگزارکننده تور انجام میشود. - در سفر به اقیانوس منجمد شمالی چه نوع لباس و تجهیزات باید همراه داشت؟
لباسها باید لایهای باشند؛ شامل لایه پایه گرمکننده، لایه میانی عایق و لایه بیرونی ضدباد و ضدآب. کفشهای مخصوص دمای زیر صفر، دستکشهای چندلایه، کلاه عایق، عینک محافظ در برابر نور و باد، و کرم محافظ پوست از ضروریات این سفر هستند. اغلب تورهای حرفهای بخشی از تجهیزات تخصصی را در اختیار مسافران قرار میدهند. - آیا امکان غواصی یا مشاهده حیات دریایی در اقیانوس منجمد شمالی وجود دارد؟
غواصی در این منطقه بسیار تخصصی و محدود است و فقط در قالب برنامههای خاص با تجهیزات خشک (Dry Suit) انجام میشود. با این حال، مشاهده حیات دریایی مانند نهنگها، فوکها و پرندگان قطبی از روی قایقها و کروزها رایجتر و ایمنتر است و بخش جذابی از تورهای آرکتیکی محسوب میشود.
